شهر گوری

گرجستان دات جی ای - شهر گوری გორი درحدود  80 کیلومتری پایتخت واقع شده است و  گشت یکروزه آن اغلب به مسافران و  گردشگران در تفلیس پیشنهاد می شود. 
گوری هم طبیعت جذابی دارد، هم آثار تاریخی دیدنی و هم اینکه در مجاورت شهرسنگی  اوپلیستسیخه قرار گرفته است.

اوپلیستسیخه: دژ مستقل آیین مِهر و تمدن صخره‌ای უფლისციხე 

برخیی از منابع با نگاهی سطحی، اوپلیستسیخه (Uplistsikhe) را صرفاً یک ساختار غارمانند قدیمی معرفی می‌کنند، اما این شهر صخره‌ای 40 هزار متر مربعی، فراتر از یک سکونتگاه عادی است. نام این محوطه در زبان گرجی به معنای «قلعه خدایان» است؛ نامی که ریشه در دوران پیش از مسیحیت و زمان شکوفایی پادشاهی باستانی کارتلی دارد.

در زمانی که امپراتوری‌های بزرگ دنیا برای سرزمین‌ها قانون تعیین می‌کردند، تمدن اوپلیستسیخه با مهندسی بومی و بی‌نیاز از پرداخت خراج به حکومت‌های مرکزی ، تمدنی کاملاً مستقل و مرفه در دل سنگ ایجاد کرد. شواهد باستان‌شناسی در این شهر سنگی شاهدی بر این ادعاست: 

تئاتر سنگی و رفاه مدنی

 وجود یک آمفی‌تئاتر بزرگ تراشیده شده در سنگ نشان‌دهنده یک زندگی فرهنگی پویا و مستقل است.

پزشکی خودکفا

 کشف یک داروخانه بزرگ با قفسه‌های سنگی نشان می‌دهد که دانش گیاه‌پزشکی آن‌ها نیازی به مراکز تمدنی دیگر نداشته است. 

مهندسی هیدرولیک آب

 لوله‌کشی‌های سنگی پیچیده‌ای که آب رودخانه متکواری მტკვარი را برخلاف جاذبه زمین به بالای صخره‌ها هدایت می‌کرد.

شراب مقدس و آیین مِهر

 ده‌ها کارگاه شراب‌گیری صخره‌ای (چرخشت) نشان می‌دهد تولید شراب در اینجا فراتر از یک نوشیدنی، کالایی مذهبی در ستایش الهه خورشید و مایه استقلال اقتصادی شهر بوده است.

نانوایی‌های شهر سنگی 

 تمدنی که بتواند آرد را در حجم کلان ذخیره کند و نان روزانه هزاران نفر را در دل سنگ بپزد، یک جامعه کاملاً سازمان‌یافته است. وجود تنورهای صخره‌ای و کارگاه‌های نانوایی باستانی در اوپلیستسیخه ثابت می‌کند که این شهر یک دژ نظامی موقت نبوده، بلکه ساختار زندگی روزمره، صلح‌آمیز و مرفه در آن جریان داشته و نان به عنوان برکت زمین، در کنار شراب ، جایگاهی استراتژیک در خودکفایی شهر داشته است.

حتی پس از رسمی شدن مسیحیت در قرن 4 میلادی، اوپلیستسیخه به عنوان دژ مقاومت پگانیسم(چند خدایی)  سال‌ها در برابر دین جدید ایستادگی کرد. در نهایت با غلبه مسیحیت، کلیسای جامعی درست روی خرابه‌های معبد اصلی خورشید بنا شد که امروزه تضاد تاریخی خیره‌کننده‌ای را به نمایش می‌گذارد.

موزه استالین იოსებ სტალინის სახელმწიფო მუზეუმი

در چند کیلومتری شهر سنگی، شهر گوری با چهره‌ای کاملاً متفاوت از تاریخ ظاهر می‌شود. این شهر زادگاه دیکتاتور معروف قرن 20 جهان، یعنی یوسف استالین است. با دیدن موزه دولتی استالین (Stalin Museum) در این شهر، تصویری از دوران اتحاد شوروی مقابل دیدگان شما قرار می گیرد: 

عمارت اصلی موزه: ساختمانی با معماری  به سبک کاخ‌های استالین پر از اسناد، عکس‌ها و ماسک مرگ استالین است. در فرهنگ شوروی و اروپا، ساخت ماسک مرگ (Death Mask) از چهره رهبران و شخصیت‌های بزرگ، روشی سنتی برای حفظ دقیق‌ترین جزئیات صورت آن‌ها پیش از دفن یا مومیایی شدن بود.

کلبه چوبی پدری

 خانه‌ای بسیار ساده که استالین 4 سال اول زندگی خود را در آن گذراند و اکنون در حیاط موزه محافظت می‌شود. در سالهای گذشته امکان ورود به این منزل و بازدید از داخل آن وجود داشت چنانچه بسیاری از گردشگران ایرانی داخل خانه را هم دیده اند اما همانطور که در تصویر نیز مشاهده می شود، دیگر ورود به داخل آن ممنوع شده است.

واگن قطار زرهی 

 واگن شخصی و ضدگلوله‌ای که استالین به دلیل واهمه از پرواز، برای سفرهای دیپلماتیک خود از آن استفاده می‌کرد. در گذشته  بسیاری از گردشگران ایرانی داخل این واگن را دیده اند  اما در حال حاضر ورد به آن ممنوع شده است.

پیوند هنر و آیین در معماری منطقه

هویت فرهنگی این پهنه تاریخی  را در دو بنای مذهبی دیگرنیز میتوان یافت که جنبه مذهبی دارند :

کلیسای آتنی سیونی (Ateni Sioni): این کلیسای جامع ارتدوکس مربوط به قرن 7 میلادی، شاهکاری از معماری قرون وسطی اولیه است. نقاشی‌های دیواری باستانی و کتیبه‌های منحصربه‌فرد آن، لایه دیگری از هنر تثبیت‌شده مسیحی را پس از دوران پگانیسم نشان می‌دهد.

گوریجواری (Gorijvari): تپه‌ای باستانی و مقدس در مجاورت شهر گوری که به دلیل کلیسای تاریخی روی قله‌اش شناخته می‌شود. این محوطه افزون بر ارزش مذهبی، یک اشراف پانورامای 360 درجه به کل دشت، رودخانه و موقعیت استراتژیک منطقه گوری در طول تاریخ می‌دهد.

جغرافیا و امکانات طبیعی منطقه

استقلال تمدن باستانی این منطقه هرگز بدون پتانسیل‌های طبیعی بی‌نظیر آن ممکن نبود. پهنه جغرافیایی گوری و دره‌های اطراف آن سرشار از منابع طبیعی حیاتی است: 

دره تانا (ატენის ხეობა) یا دره آتنی:

دره‌ای عمیق، سرسبز و حاصلخیز که بستر اصلی کشاورزی و حیات منطقه بوده است. 

دریاچه ناداربزوی (Nadarbasevi Lake): یک منبع آب طبیعی در ارتفاعات کوهستانی که نمادی از وفور منابع آبی در قفقاز است. 

آبشارهای داماچکرا و بیئیسی (Biisi & Damachkra Waterfalls): آبشارهایی صخره‌ای که در دل طبیعت بکر منطقه جریان دارند و در زمستان با یخ زدن خود، جلوه‌ای شگفت‌انگیز به ساختار کوهستانی منطقه می‌بخشند.

منطقه گوری و شهر سنگی اوپلیستسیخه به ما ثابت می‌کنند قفقاز همچنانکه که تحت تأثیر امپراتوری‌ها یا ساختارهای مذهبی  قرارگرفته است ، خود نیز صاحب یک تمدن غنی  و مستقل بوده است؛  اینجا پهنه‌ای تاریخی در فاصله‌ای کوتاه از تفلیس است که داستانی فراتر از کلیشه‌ها را روایت می‌کند.