مریموبا، جشن انتقال مریم مقدس به آسمان
گرجستان دات جی ای - اگر در اواخر ماه آگوست (اوایل شهریور) مسافر تفلیس یا باتومی بوده باشید، با این صحنه مواجه شدهاید که چند روزی گویا حال و هوای شهر تغییر می کند، بعد از یک روزه 2 هفته ای اکنون مردم جشن مریموبا მარიამობა را برگزار می کنند. مومنان از 14 اگوست وارد دوران روزه می شوند که البته با روزه مسلمان متفاوت است. آنها در کل این دوهفته از خوردن گوشت، لبنیات، تخم مرغ وگروهی حتی از خوردن ماهی پرهیز می کنند. پس از این روزه 14 روز جشن مریموبا برگزار می شود و حالا دیگر همه مجاز هستند گوشت و کباب یا خورکی های دلخواه خود را بخورند.
اما داستان این روز چیست ؟ چرا مردم گرجستان برای درگذشت حضرت مریم جشن میگیرند در حالی که در کشورهایی مانند ایران سالروز وفات اغلب عزاداری برگزار می شود ؟ در این پست، به بررسی کامل آدابورسوم، فلسفه و پیوندهای اساطیری جالب این روز با فرهنگهای دیگر (از جمله ایران باستان) میپردازیم.
چرا به جای عزاداری، جشن میگیرند؟
روز 28 آگوست در تقویم ارتدوکس گرجستان، روز عروج یا «خوابرفتگی» حضرت مریم (Dormition of the Mother of God) است. در الهیات مسیحیت ارتدوکس، اعتقاد بر این است که حضرت مریم پس از پایان زندگی زمینیاش نمرد، بلکه به یک خواب آرام رفت و سپس روح و جسم او به آسمانها عروج کردند تا به فرزندش، عیسی مسیح، بپیوندد. بنابراین، گرجیها این روز را زمان آغاز حیات ابدی و وصال معنوی حضرت مریم میدانند. به همین دلیل، به جای اندوه و عزاداری، این روز را به عنوان یک پیروزی بزرگ معنوی جشن میگیرند.
چرا حضرت مریم و نینو برای گرجیها تا این حد مهم هستند؟
در فرهنگ گرجستان، حضرت مریم فقط یک شخصیت مذهبی نیست؛ او به عنوان «شفیع و محافظ اصلی کشور گرجستان» საქართველოს მთავარი მფارველი და შემვედრებელი شناخته میشود. بر اساس روایات تاریخی، در زمان تقسیم اراضی برای تبلیغ مسیحیت، قرعه سرزمین گرجستان به نام حضرت مریم افتاد.
درست در زمانی که حضرت مریم در حال تدارک سفر به گرجستان بود، فرشته ای بر او ظاهر شد و پیام آورد که اکنون زمان مناسبی برای سفر شخصی او به آن دیار نیست. به او وحی شد که باید در اورشلیم بماند، زیرا ماموریت او در آنجا هنوز به پایان نرسیده بود و قرار بود عروج (خوابرفتگی) او نیز در همان خاک رخ دهد.
خداوند به حضرت مریم بشارت داد که اگرچه او شخصاً به گرجستان نمیرود، اما این سرزمین تا ابد سهم و قلمرو معنوی او باقی خواهد ماند. فرشته به او دستور داد تا یکی از حواریون برجسته به نام «اندرو» წმინდა ანდრია را به عنوان نماینده خود به گرجستان بفرستد.
حضرت مریم برای اینکه پیوند خود را با گرجستان اثبات کند، یک تخته چوب برداشت، آن را روی صورت خود گذاشت و به اعجاز الهی، تصویر (آیکون) چهره او روی آن چوب نقش بست. او این تصویر مقدس و معجزهآسا را به اندرو قدیس داد و گفت: «به جای من به ایبریا برو و این تصویر را با خود ببر تا سپر و محافظ آن سرزمین در برابر تمام دشمنان باشد.»
اگرچه او شخصاً نتوانست به این سفر بیاید، اما حامی معنوی این خاک شد و گرجیها او را مادر و محافظ اصلی کشورشان میدانند.
در قرن چهارم میلادی، از آنجا که گرجستان همچنان قلمرو حضرت مریم شناخته میشد، مأموریت نهایی تبدیل مسیحیت به دین رسمی کشور به یک زن دیگر به نام «نینو قدیس» წმინდა ნინო واگذار شد. در باور گرجیها، حضرت مریم در خواب بر نینو ظاهر شد، به او یک صلیب از چوب مو (که با موهای خود نینو بسته شده بود) داد و او را روانه گرجستان کرد تا کار ناتمام را تمام کند
آداب و رسوم ویژه روز مریموبا در گرجستان
صبح روز مریموبا حضور انبوه جمعیت در کلیساهای ارتودکس قایل مشاهده است. در تفلیس بسیاری از مردم به کلیسای سمبا می روند. در متسختا მცხეთა نیز حال و هوای دیدار از کلیسا مشهود است و هزاران نفر با لباس های رسمی برای روشن کردن شمع و خواندن دعا حضور دارند.
روز مریموبا و بعد از روزه 14 مزبور اکنون بساط میزهای مجلل برقرار می شود که تا پاسی از شب ادامه خواهد داشت. کباب برگ گرجی یا متسوادی მწვადი به همراه شراب بر سفره هایی ظاهر می شود که تا پاسی از شب گسترده خواهند بود.
مریموبا عملاً روزِ جشن اسم تمام مریمهای گرجستان است. در این روز مردم به دوستان و آشنایانی که این نام را دارند کادو و گل هدیه میدهند.
جشن باستانی «لاماریا»
شاید اوج شگفتانگیزی این جشن در مرتفعترین منطقه مسکونی اروپا، یعنی دهکده اوشگولی უშგული در منطقه کوهستانی و اسرارآمیز سوانتی (სვანეთი) رخ میدهد. مردم بومی این منطقه، روز 28 آگوست را به نام «جشن لیمریا» یا لاماریا (ლამარია) میشناسند.
پیش از آنکه مسیحیت به گرجستان بیاید، مردم کوهستاننشین سوانتی الههای باستانی به نام «لیمریا» (یا لاماریا) را پرستش میکردند. او در باورهای کهن، الهه باروری، غلات، زایمان، حفاظت از گاوها و حامی هنر زنان بود. با ورود مسیحیت، کلیسا این الهه باستانی را با شخصیت «مریم مقدس» ادغام کرد. امروزه سوانها مریم مقدس را همان لیمریا مینامند و کلیسای معروف قرن نهم آنها در اوشگولی نیز به نام کلیسای لیمریا شناخته میشود که در این روز محل مسابقات اسبسواری سنتی، پخت نانهای مقدس (لِمپیر) و جشنهای بزرگ کوهستانی است.
از آناهیتا تا مریم مقدس
در اسطوره های باستانی آنچه در وصف آناهیتا گفته اند شباهتهای بسیار با لاماریا و مریم مقدس دارد.
آناهیتا مظهر پاکی، زایندگی، برکت دادن به گلهها و حامی زنان است. نکته جالب درباره اناهیتا اینکه با وجود زیبایی و درخشش هیچ مردی او را لمس نکرده بود، این همان ویژگی است که مسیحیان برای مریم مقدس توصیف می کنند.
در فرهنگ باستان یکروز از سال جشن ایزدبانو آناهیتا بوده است که اکنون نیز در برخی از مناطق برگزار می شود و آبانگان نامیده می شود.
نظرات
ارسال یک نظر