گرجستان؛ از دوره لیبرال تا دوران گذار و نظم جدید

 

گرجستان دات جی ای - جواد گلچین فر - یکزمانی میگفتند: "35 یا 40 هزار دلار با خودت بیار گرجستان، یک ملک بخر، بعد از 5 سال هم قیمت ملکت رفته بالاتر هم یک پاسپورتی میگیری که باهاش می تونی به کل اروپا بدون ویزا سفر کنی، تازه در این دوره میشه ملکت رو اجاره بدهی و بدون کار کردن در آمد دلاری هم داشته باشی."

الان وقتی نقل قول فوق رو بخونی فکر میکنی لابد شوخیه ولی من خودم اون رو بارها در سایتها و دفاتر ایرانی دیدم و شنیدم. درسته که این مطلب اغراق آمیز بود و بیشتر در راستای جذب مشتری اما اینطوری هم نبود که هیچ پایه و اساسی نداشته باشه.
واقعیت این است که در گرجستان تغییر نظام سیاسی صورت گرفته و ما برای درک بهتر از روند تحولات بایسته است که متوجه آن باشیم.

دوران لیبرال 
بعد از انقلاب رز در سال 2003 نظامی با رویکرد لیبرال در گرجستان شکل گرفت بدین معنی که انجام کسب و کار در کشور با کمترین اعمال نظارت دوات انجام می گرفت. آنزمان برای ورود به بیزنس هایی مانند  هتل داری و حتی رستوران و داروخانه هم داشتن یک شرکت کافی بود.  این شرایط نه فقط برای شهروندان کشور بلکه برای اتباع خارجی هم برقرار بود. هر خارجی می توانست به آسانی شرکتی در گرجستان ثبت نماید و مانند شهروند این کشور به هر حرفه ای که می خواست مشغول گردد. 

در این دوران، مهاجرت به گرجستان هم آسان بود، اگر شخص با ثبت شرکت کسب و کاری در کشور راه اندازی می کرد، به سادگی برای وی اجازه اقامت صادر می گردید که به میزان سرمایه شرکت و تعداد کارمندان ان هم بستگی نداشت. 

خارجیان مقیم گرجستان بعد از 5 سال زندگی در این کشور می توانستند درخواست شهروندی کنند که برای بدست آوردن آن فقط داشتن شرایط عمومی مانند عدم پرونده کیفری ملاک بود، در این دوره کسانی توانستند  شهروند گرجستان بشوند که زبان گرجی را هم بدرستی نمیدانستند و برای انجام امورات خود بیشتر بزبان انگلیسی صحبت می کردند. در صورتی که یک تبعه خارجی با شهروند گرجستان ازدواج می کرد، زمان انتظار برای کسب شهروندی از 5 سال اقامت به سه سال کاهش پیدا می کرد.  

اگر یک خارجی در گرجستان درخواست پناهندگی می کرد، دوران پناهجویی وی هنگام درخواست شهروندی در نطر گرفته میشد بنابراین وی درصورت ازدواج با یک شهروند گرجستان می تواست بعد از 3 سال متقاضی کسب تابعیت از گرجستان بشود. 

 چنانچه شخصی مایل نبود شهروند گرجستان بشود بعد از 6 سال اقامت در کشور می توانست درخواست پروانه اقامت دائم بنماید. 

بطورر خلاصه در دوران لیبرال مهاجرت به گرجستان آسان بود و محدودیتی برای کسب و کار و اشتغال یک خارجی وجود نداشت. 

دوران گذار (از 2012 تا 2025)

آزادی کسب و کار و مهاجرت به گرجستان دوام نیاورد بلکه بتدریج محدودیتهایی در این زمینه ها انجام شد. 

نکته مهم این است که تغییر در سیستم مهاجرتی و نظام کسب و کار یکباره و به شکل انقلابی سریع صورت نگرفت بلکه در طول  سالها و با افزایش تدریجی محدودیتها و موانع انجام پذیرفت. بنابراین گرجستان با یک "دوره گذار" از نظامی با رویکرد لیبرالی  بسوی وضعیت کنونی مواجه بود. برخی از تغییرات تدریجی در طول دوران گذار:

- در قانون شرط تسلط بزبان گرجی و آشنایی با تاریخ کشور برای کسب شهروندی الزامی گردید. به لحاظ اجرایی و در عمل بدست آوردن شهروندی بیشتر محدود شد به گرجی تبارهای کشورهای دیگر.

- مدت اقامت موقت برای بدست آوردن اقامت دائم به 10 و در مواردی 12 سال  افزایش یافت ضمن اینکه اعلام گردید دیگر دوران پناهجویی هنگام درخواست برای اقامت دائم محاسبه نخواهد شد.

- خرید املاک کشاورزی برای خارجیان ممنوع گردید. 

- یک نوع اجازه اقامت از طریق داشتن ملک غیرکشاورزی (و سایر اموال غیرمنقول) به قانون کشور اضافه گردید. 

- برای اینکه کسی سرمایه گذار شناخته شود باید بتواند 300 هزار دلار در کشور سرمایه گذاری کند (پیشتر این رقم سیصد هزار لاری بود) و برای کسب اقامت دائم از این طریق شخص باید به مدت 5 سال با اقامت موقت در کشور زندگی کند. 

 و ....

مروری بر سیر تحولات بما کمک می کند تا درک نماییم چرا در دورانهایی شایعاتی درباره گرجستان  قوت گرفت. بعنوان مثال،  مطلب ابتدای این پست یعنی امید به ملک 35 هزار دلاری بدون توجه به این بیان میشد که گرجستان در حال پیمودن "دوران گذار" بود. عده ای مصوبات دوران گذار را با رویه دوران لیبرالی تلفیق می کردند و به نتایج نادرستی می رسیدند در حالیکه روند کلی تغییرات فاصله گرفتن از نظامی با رویکرد لیبرال و استقرار نظامی جدید بود. 

به لحاظ سیاسی، در انتخابات اکتبر 2012 بیدزینا ایوانیشویلی به نخست وزیری کشور رسید که آن را می توان اتفاقی مهم در تغییرات دوران گذار دانست.  در اکتبر 2025 حزب حاکم در انتخابات شهرداری و شورای شهرها هم برنده شد بنابراین موانع ایجاد تغییرات به حداقل رسیدند. 

در دوران گذار، قانون اساسی کشور تغییر کرد بطوریکه اختیارات رئیس جمهور به حداقل رسید، سیاست پیوستن به اتحادیه اروپا پیگیری اما تعدیل شد و غیره، بطوریکه از نظر این نگارنده  میتوان گفت که نظام سیاسی کشور تغییر کرده است و ما با تولد گرجستانی نو مواجه هستیم. 

 از آنجا که انتخابات 2025 اواخر آن سال صورت گرفت و تغییرات بعد از انتخابات روند اداری خود را دارد، تولد گرجستان نو را می توانیم سال 2026 بدانیم. 

مهاجران و گردشگران و علاقه مندان گرجستان باید از این پس شرایط و وضعیت گرجستان نو را درنظر بگیرند، پرداختن به دوره های قبلی برای درک بهتر از روند تغییرات بوده است. 

گرجستان نو( سال  2026 به بعد)  

با شروع سال 2026 ، حزب رویای گرجستان دارای اکثریت مطلق در  قدرت اجرایی کشور در سطوح مختلف و نیز دستگاه قانون گذاری می باشد لذا مصوبه های برآمده از این حزب و نیز سیاستهای آن در تصویب و اجرای قوانین نقش تعیین کننده در کشور پیدا کرده است. 

رویای گرجستان خواهان کنترل دولت بر بخش خصوصی برای بالابردن کیفیت تولید و استاندارد خدمات می باشد و در مورد مهاجران سیاست "گرجستان برای گرجیان" را پیش گرفته است بدین معنا که جذب مهاجر غیرگرجی از خارج کشور تنها باید بر اساس نیاز کشور به سرمایه یا تخصص آنها صورت گیرد نه اینکه خارجیان رقیبی برای شهورندان گرجستان بشود  ضمن اینکه بافت قومی-فرهنگی کشور و اصالت گرجی آن در هر صورت باید حفظ شود. 

 برخی از تغییرات نسبت به گذشته در گرجستان نو:

- داشتن مجوز کار برای مهاجران خارجی الزامی شده است. این الزام حتی برای کسب و کار و بیزنسی که شخص مالک آن است اعمال می شود بنابراین اگر فرد بخواهد بعنوان مدیر در شرکتی که خود تاسیس کرده است استخدام شود، نیاز به مجوز کار دارد.

- برای درخواست اقامت از طریق ملک نباید قیمت آن کمتر از 150 هزار دلار برآورد شود. بر اساس سیاست رویای گرجستان متقاضیان خارجیِ مسکن، نباید رقیب افراد بومی و ساکنان محلی شوند؛ بلکه به سمت خریدهایی هدایت گردند که عموم ساکنان بومی توان اقتصادی یا تمایلی برای آن ندارند. 

- اجازه اقامت تحصیلی فقط برای دانشجویانی صادر می شود که قصد دارند یک مقطع تحصیلی را در دانشگاههای گرجستان بگذرانند و نه کسانی که می خواهند  فقط دوره های زبان یا آمادگی برای ادامه تحصیل را سپری کنند.

- برای دانش آموزان و افراد زیر 18 سال اقامت تحصیلی صادر نمی شود، این گروه می توانند بر اساس اقامت والدین  خود درخواست اجازه اقامت از طریق نسبیت نمایند و به ادامه تحصیل در گرجستان مشغول باشند. 

- در صورت ازدواج یک تبعه خارجی با شهروند گرجستان برای صدور اقامت موضوع در یک کمیسیون راستی آزمایی وابسته به وزارت کشور بررسی می گردد.

- اگر شخصی در گرجستان درخواست پناهندگی نماید، ابتدا بررسی خواهد شد که آیا وی صلاحیت دارد از حمایت بین المللی استفاده نماید یا خیر تا تقاضای وی ثبت شود.  

برای اینکه از  تازه ترین تحولات در گرجستان نو مطلع باشید می توانید، 

به کانال تلگرامی گرجستان بپیوندید.